MABUHAY! GAWAIN BANTAY-WIKA SANGGUNIAN TAGUYOD-WIKA KONTAK KAWING     
PALIWANAGAN
   
  Ang
   Estandardisasyon
ng
   Wika at ang
   Pagsusulong ng
   Filipino sa
   Akademya
Ang Kapangyarihan
   ng Wika, ang Wika ng
   Kapangyarihan
Globalization and
   National Language
Language and
   Learning
  Nanganganib na
   Wika
  Pagbuo ng
   Kahulugan Gamit ang
   Reduplikasyon
Ang Pagsasalin
   Bilang Gampaning

   Pambansa
  Panitikan at
   Pagsilang
  Politika ng Wika,
   Wika ng Politika
  Sapagkat Buháy ang
   Wikang Filipino
  Tinapay, Kanin,
   at Konsumisyon ng
   Wikang Filipino
  Wikang Taglish,
   Kamulatang Taglish
WIKA Petition
   Against EO 210
   
   
 
 
 
 
 
 
 
 
Pagbuo ng Kahulugan Gamit ang Reduplikasyon
ni Romulo P. Baquiran, Jr.
   
 

Repetisyon ang isa sa mga pangunahing elemento sa maraming larangan, kabilang na ang wika. Reduplikasyon ang teknikal na tawag dito ng mga lingguwista. Sa Filipino, maraming nagagawang kahulugan sa pamamagitan ng pag-uulit ng mga pantig. Nakakalikha ang reduplikasyon ng kahulugan sa halos lahat ng aspekto: morpolohiya, panahunan, pluralidad, relatibong katangian, at iba pa.

Bahagi ito ng pagbuo ng mga salitang ugat sa Filipino. Wala tayong salitang “paro,” “pak,” “tak,” “bay” o “dib” pero kapag inulit ang mga ito, lilitaw ang mga salitang napakapamilyar na sa atin. Kaya nga hindi maubos-maisip na mawala ang reduplikasyon bilang batayang elemento ng ating wika. Paano na lang ang mangyayari sa panahunan kung ipagbawal ito? Napakahirap yatang ipahayag ang future tense na walang reduplikasyon. Ito kasi mismo ang paraan ng pagpapahayag ng aksiyong gagawin pa lamang. Ulitin lamang ang unang pantig ng salitang pandiwa at maikakabit na ang elementong panghinaharap: takbo – tatakbo, kain- kakain.

Sa ilang pagkakataon, ang konsepto ng maramihan sa Filipino ay naipapahayag din sa reduplikasyon. Halimbawa, sapat nang sabihin na “magagandang babae” para maipahayag ang maraming tinutukoy. Hindi na kailangang gumamit ng “mga” dahil kakulitan na ito, o pagkakamaling gramatiko. Higit na litaw ang reduplikasyon bilang impleksiyon ng pluralidad sa Iluko. Sa Filipino, kailangang gamitin ang “mga” para maipahiwatig ito. Halimbawa, matutumbasan ang “mga bahay” ng “balbalay.” Kailangang ulitin lamang ang unang pantig. Ganito ang nangyayari sa “mga aso” = “as-aso” at “mga tao” = “tattao.”

Higit na malikhain ang reduplikasyon sa Filipino pagdating sa signipikasyon ng antas ng pantangi, lalo na sa aspekto ng relatibong katangian. Para maipahiwatig halimbawa ang digri ng tingkad o pusyaw ng kulay, gagamitin ang reduplikasyon. Halimbawa, kung nais ilarawan na hindi masyadong maitim ang isang bagay, puwedeng sabihin na ito’y “maitim-itim.” O kung bahagya lamang ang pagkapula, masasabi namang ito’y “mapula-pula” (mamula-mula). O kung sa kabilang tindi naman, masasabi ang paglalarawang “pagkaitim-itim” o “pagkapula-pula.” Kung sa edad naman, katumbas ng hindi masyadong matanda ang “bata-bata.” Pero kung kabaligtaran ang gustong sabihin, gamitin lamang ang “tanda-tanda.”  Makikita pa natin ang relatibong pagtatangi sa “ganda-ganda” o “pangit-pangit.”

Talagang kapaki-pakinabang sa atin-atin itong pag-uulit-ulit ng mga pantig-pantig at sali-salita. Nalilito tuloy ang mga banyaga sa usapang ganito: Konduktor: Bababa ba? Pasahero: Bababa.

 

 

[BALIK]      

   
   
   
   
 

 Filipinas Institute of Translation, Inc.
Silid 2082, Bulwagang Rizal,
Kolehiyo ng Arte at Literatura
Unibersidad ng Pilipinas
Diliman, Lungsod Quezon, 1101
filipinas.translation@gmail.com
© 2006 ng Filipinas Institute of Translation, Inc.